Site İçi

ingilizce yıllık planlar
ingilizce yazılı sınavları
ingilizce dinleme cdleri
ingilizce zümre tutanakları
ingilizce ders kitapları
2. sınıf ingilizce forumu

ingilizce teog forumu

Ads

Son Mesajlar

Malatya Uzman Grup

Facebook'ta Bizi Takip Edin



Hoşgeldiniz Ziyaretçi. Lütfen giriş yapın veya kayıt olun. Aktivasyon epostanız mı yok?
25 Kasım 2014, 22:37:47

Kullanıcı adınızı, şifrenizi ve aktif kalma süresini giriniz

Gönderen Konu: Çocuğa Sorumluluk Bilinci Nasıl Kazandırılır ?  (Okunma sayısı 2788 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

17 Ocak 2009, 23:38:26
  • V.I.P.
  • *****
  • Teşekkür Et
  • -Verilen: 0
  • -Gelen: 9
  • İleti: 1,160
  • Karma: 2739
  • Cinsiyet: Bay
 Çocuğa Sorumluluk Bilinci Nasıl Kazandırılır ?

ÇOCUĞA SORUMLULUK BİLİNCİNİN KAZANDIRILMASI

 
SORUMLULUK NEDİR?

Sorumluluk kısaca, “Bireyin uyum sağlaması, üzerine düşen görevleri yerine

getirmesi ve kendine ait bir olayın başkaları üzerindeki etkilerinin sonuçlarını üstlenmesi,

başkalarının haklarına saygı göstermesi ve kendi davranışının sonuçlarına sahip çıkabilmesi”

olarak tanımlanmaktadır.

Sorumluluk sahibi çocuklar;

Kendi kararlarını verebilen, karar alırken ellerindeki kaynakları kullanabilen, değer

yargılarını gözeten, bağımsız davranabilen, kendine güvenli, başkalarının haklarını çiğnemeden

kendi ihtiyaçlarının karşılayabilen çocuklardır. Yaptığı işi sonuna kadar götüren ve yapmakta

olduğu bir davranışın olası sonuçlarına katlanmayı göze alan çocuğa sorumlu çocuk olarak

bakabiliriz.

SORUMLULUK DUYGUSUNUN GELİŞİMİ

Sorumluluğu öğrenmek de tıpkı diğer becerileri öğrenmek gibidir. Çocuk ne kadar çok

denerse bu konuda o kadar çok başarılı olur. Çocuğun kendi kendini yöneten, yüksek benlik

saygısına sahip, doyumlu bir birey olarak gelişmesi, büyük ölçüde ona sağlanan fırsatlara ve

ebeveyn yaklaşımına bağlıdır.

Koruyucu ebeveyn yaklaşımı, çocuğun bağımsızlık ve sorumluluk hissetmesini engeller.

Ebeveynler iyi niyetle yaklaştıklarını düşünerek çocukları için her şeyi yapmaları gerektiğine

inanırlar ve onların bütün yaptıklarından kendilerini sorumlu hissederler. Yemeğinden giyimine,

ev ödevlerinden hobi ve arkadaş seçimlerine kadar, çocuk adına her şeye karar verirler. Çünkü

onlara göre çocukların davranışları kendi anne babalıklarının yeterliliğini yansıtır. Fakat

çocuklarını bütün sonuçlardan korudukları için onların öz güvenlerini ve bağımsızlıklarını yok

edebilirler.

Bir başka aile tutumu olan destekleyici yaklaşım, çocuğun sınırlar içinde karar

vermesine ve bu kararların sorumluluğunu taşımasına olanak tanır. Bu yöntem, sorumluluk

almayı içeren bir yaklaşımdır. Aynı zamanda öz disiplini, yani kendi kendini yönlendirme

yeteneğini geliştirir. Bu tutumu benimseyen aileler, evdeki işler konusunda çocuktan yardım

beklediklerini açıkça belirtirler. Böylece başlangıçta çocuğun acemice yapacağı bu işler, daha

sonra deneyime ve sorumluluğa dönüşecektir. Bu nedenle iki buçuk yaşından başlayarak döke

saça da olsa çocuğun çorbasını kendi başına içmesine fırsat vermek, kendi odasında kendi

yatağında yatmasına ortam hazırlamak, sofra hazırlama, alış,veriş, araba temizliği gibi

konularda onun yardımını beklemek, “sorumluluk” konusunda çocuğu cesaretlendirici ve

destekleyici bir ortam sağlar. Bu ortam, çocuğun kendi kendine yetmesine ve kendini

yönetmesine fırsat vereceğinden onun kendine olan güvenini de artıracaktır.

Çocuğunuzun öncelikle evde bazı sorumluluklar üstlenerek sorumluluk bilincinin

gelişmesi, onun okul ile ilgili sorumluluklarını da daha kolay üstlenmesine ve karşılaşabileceği

sorunlarla baş edebilmesine yardımcı olacaktır.

Çocuğun yaşı ne olursa olsun sorumluluk almayı öğrenmenin anlamı, şu üç alanda kabul

edilebilir davranışlar gösterebilmektir:

• Kurallara uymak,

• Sağduyu kullanmak,

• Tercihlerin ya da seçimlerin sonucuna katlanmak

Ancak sorumluluk, başkalarının söylediği her şeyi yerine getirme olarak

düşünülmemelidir. Ebeveyninin, öğretmeninin ya da çevrenizdeki herhangi birinin söylediklerini

yerine getiren çocuğa sorumlu çocuk gözüyle bakamayız. Bu şekilde davranan çocuk,

gerektiğinde öncelik vermesi gereken konuların ayrımını yapamaz. Örn: Ertesi gün dersi

varken, arkadaşı çağırdı diye gezmeye giden çocuk sorumlu değildir.

Çocukta Sorumluluk Bilinci Nasıl Kazandırılır?

Çocuğumuzdan beklentilerimizin gerçekleşmesi durumuna göre onun sorumluluklarını

öğrendiğini ya da öğrenmediğini düşünürüz. Her ebeveynin farklı beklentileri olacaktır. Her

çocuk aynı zamanda, aynı sorumluluğu alamaz. Çocukların kişilik özellikleri, fiziksel yapıları

dikkate alınmalıdır. Burada önemli olan çocukların kendi işini yaparken engellenmemesidir.

Koruyucu anne-babalar bebeklikten itibaren “O yiyemez, çocuktur.”, “O giyemez

çocuktur” deyip çocuğun her işini kendileri yaparlar, ilköğretim çağına gelindiğinde okul

çantasını hazırlama işi bile annenin görevidir. Bazılarının bunu abartarak ev ödevlerini bile

yaptığı görülür. Sık sık görürüz; bir soru sorulduğunda çocuğun yerine cevap vermeye kalkan

anne-babaları, işte bu ve benzeri davranışlar çocukta sorumluluk duygusu ve kişilik gelişimini

olumsuz etkileyen ebeveyn tutumlarıdır.

Her ihtiyacı anne-baba tarafından karşılanan, devamlı neyi nerede ve nasıl yapacağı

kendisine hatırlatılan, yanlış yaptığında azarlanan ve kınanan çocuklar, gölge bir kişiliğe

sahiptir. Anne babaya sormadan bir iş yapmayı tercih etmezler, kendilerine güvenlerini

kaybedebilirler. Karşılaştıkları bir problemi çözmekte güçlük çekebilirler. Böyle çocuklarda

okul korkusu çok yaygındır, okula uyum sağlamakta zorluk çekebilirler. Duygularını, tepkilerini

rahatça ifade etmesine, gerektiğinde ‘hayır’ demesine izin verilmeyen çocuklarda bağımsız bir

kişilik gelişmediği için sorumluluk duygusu da kazanmakta zorlanırlar.

“O daha çocuk, kendi başına karar veremez." , “Onun için doğru olanı yapıyoruz.”,

“Hayır, öyle demek istemiyorsun.”, “O zayıf alıyor, ben üzülüyorum.” cümleleri sıklıkla

kaçınılması gereken cümlelerdir.

Değişik Yaş Gruplarındaki Çocukların Alabilecekleri Sorumluluklar

İki ve Üç Yaş Çocuklarının Alabilecekleri

Sorumluluklar

• Oyuncakları toplamak ve onları yerlerine koymak,

• Kitap ve dergileri gerekli yerlere koymak,

• Peçete, tabak ve çatal kaşıkları sofraya koymak

(ama istenen biçimde olmayabilir),

• Bir şeyler yedikten sonra kendi kirli tabaklarını

kaldırmak,

• Kendisiyle ilgili bazı durumlarla ilgili seçme

imkanının sunulması sonucunda karar verme

yeteneğinin gelişmesi,

• Sofranın toplanmasına yardımcı olmak,

• Yardımla giyinmek ve soyunmak.

Dört Yaş Çocuklarının Alabilecekleri

Sorumluluklar

• Sofrayı kurmak,

• Oyun oynadıktan sonra oyuncaklarını veya

kendine ait eşyaları yerlerine kaldırmak,

• Oyun oynarken nerede olacağını anne babasına

söylemek,

• Toz alma gibi basit ev işlerinde yardımcı olmak,

• Bulaşık makinesinin doldurulmasına yardım

etmek,

• Alışveriş dönüşü malzemelerin yerleştirilmesine

yardımcı olmak,

• Alışveriş sırasında malzemelerin raflardan

alınmasına yardımcı olmak,

• Basit bazı yiyeceklerin hazırlanmasına yardım

etmek.

Beş Yaş Çocuklarının Alabilecekleri

Sorumluluklar

• Sofrayı, her şeyi yerli yerine koyarak

hazırlamak,

• Yatakları düzeltmek ve odasını temizlemek,

• Basit bir kahvaltıyı hazırlamak,

• Yedikten sonra kirlilerini kendi başına

kaldırmak,

• Giyeceklerini önerileri dikkate alarak seçmek

ve kendi başına giyinmek,

• Kirli giyeceklerini sepete atmak,

• Telefona gerektiği şekilde cevap vermek,

• Ayakkabılarını bağlamayı öğrenmek,

• Kendi kendine hazırlanmak (saçını tarama).

Altı Yaş Çocuklarının Alabilecekleri

Sorumluluklar

• Havaya, özel olay ve günlere göre giyeceklerini

seçmek,

• Çiçekleri sulamak,

• Basit yiyecekleri (tost, yumurta, sosis vb.) bir

büyüğün desteği ile pişirmek,

Yedi Yaş Çocuklarının Alabilecekleri

Sorumluluklar

• Balkon, kapının önünü süpürmek veya yıkamak,

• Evdeki hayvanları beslemek, temizlik ve

bakımlarını sağlamak,

• Alışveriş malzemelerini arabadan eve taşımak,

yerlerine yerleştirmek,

• Sabahları çalar saatle kendi başına kalkmak,

• Harçlıklarını bağımsızca idare etmek,

• Kendi giysi alışverişinde anne babalara yardımcı

olmak,

• Derslerini yardımla yapmak.

Sekiz ve Dokuz Yaş Çocuklarının Alabilecekleri

Sorumluluklar

• Peçeteleri katlayıp masayı tam olarak

hazırlamak,

• Yardım almadan banyo yapabilmek,

• Çekmece ve dolaplarını temiz ve düzenli tutmak,

• Kimse söylemeden okul giysilerini değiştirmek,

• Kimse söylemeden derslerini düzenli olarak

yapmak,

• Basit bazı tarifleri yemek tariflerini okuyup,

yemek yapımında yardımcı olmak,

• Kardeşleri varsa onlarla ilgilenmek (yemek

yemesine, giyinmesine yardım etmek vb.),

• Telefon mesajlarını alıp not etmek.

On Yaş Çocuklarının Alabilecekleri

Sorumluluklar

• Kendi yatak çarşaflarını değiştirmek,

• Çamaşır makinesini çalıştırmak,

• Yardım almadan bulaşık makinesini yerleştirmek

ve çalıştırmak,

• Kendi başına listelenmiş malzemeleri bakkal,

çarşıdan almak,

• Kendi randevularını (dişçi, antreman gibi) takip

etmek,

• Doğum günü ya da özel günleri planlamak,

• Basit yaralanmalarla başa çıkmak,

• Kimse söylemeden belirli görevleri yerine

getirmek,

• Para biriktirip uzun vadede almak istediklerini

planlamak.

On Bir ve On İki Yaş Çocuklarının Alabilecekleri

Sorumluluklar

• Evde tek başına kalmak,

• Bağımsız olarak kendi ödev programını yürütmek,

• Kendi başına ulaşım araçlarına binmek,

• Toplu yerlerde (kütüphane, tiyatro vb.) gerektiği

gibi davranmak,

• Kendisine uygun hobileri bulmak ve sürdürmek,

SORUMLULUK KAZANDIRMADA ANNE BABAYA DÜŞEN GÖREVLER

􀀳 Çocuğunuz sizinle işbirliği yapsa da yapmasa da koşulsuz sevgi ve onay gösterin. Çocuğunuz

her ne yaparsa yapsın ona değer verdiğinizi ve kabul ettiğinizi bilmesini sağlayın.

􀀳 Çocuğunuzun size bağımlı olduğunu düşünüyorsanız koruyucu tutumunuzu değiştirin.

􀀳 Sürekli sorumsuz davranan çocuklar anne babaları tarafından sorumlu davranmalarına izin

verilmeyen çocuklardır.

􀀳 Çocuğunuzun kendi davranışlarının sorumluluğunu almasına ve iyi gitmeyen davranışlarını

değiştirmesine fırsat verin.

􀀳 Çocuğunuzun yaşına uygun sorumluluklar listesi hazırlayın. Sorumluluğunu üstlenmek

istediği işleri bu listeden seçmesine fırsat verin ve onun doğru kararlar verebileceğine olan

güveninizi koruyun. Bu listeden seçim yapması konusunda onu zorlarsanız ya da yapacağı

işleri siz seçerseniz sorumluluk duygusunu geliştirmeniz zorlaşır.

􀀳 Ev ile ilgili sorumlulukları çocuklarınız arasında paylaştırırken adil olun. Bunun en iyi yolu

işlerin sırayla yapılmasıdır.

􀀳 Çocuğun kırıp dökmesinin ve yaşadığı olumsuz deneyimlerin öğrenmenin gerekli şartı

olduğunu unutmayın.

􀀳 Çocuğunuzun yaptığı yanlış seçimlerin (hayatını tehlikeye atmadıkça) sonuçlarını yaşamasına

izin verin ki onlardan bazı dersler çıkarabilsin.

􀀳 Çocuğunuza yardım edeyim derken, onun sorumluluğunun gelişmesini engelleyebileceğinizi

unutmayın. Eğer işin nasıl yapılabileceğini bilmiyorsa ona işin nasıl yapılacağını gösterin.

􀀳 Çocuğunuza uygun model oluşturun. Çünkü sorumluluk kazandırmak istediğiniz halde sizin

sorumluluklarınızı yerine getirmemeniz onu olumsuz etkileyecektir. İşe yaramayan

davranış, inanç ve tutumlarınızı değiştirmeye istekli olun.

􀀳 Çocuğunuz sorumluluklarını yerine getirmediği zaman ne gibi ceza veya yaptırımlarla

karşılaşabileceğini söylemek yerine işini bitirdiğinde onu manevi yönden destekleyerek

(aferin, çok güzel oldu, teşekkür ederim gibi) güven duygusunun ve sorumluluk bilincinin

gelişmesini sağlayın.

Çocuğunuzdan hiçbir zaman sizin kadar sorumlu olmasını beklemeyin

KAYNAKLAR:

MACKENZİE, Robert J. (2000) “Çocuğunuza Sınır Koyma”, HYB Yayıncılık, Ankara

SELÇUK, Ziya; GÜNER, Nedret (2000) “Sınıf İçi Rehberlik Uygulamaları”, Pegem Yayıncılık, Ankara

YAVUZER, Haluk(1996) “Çocuk Eğitimi El Kitabı”, Remzi Kitabevi, İstanbul

BLUESTEİN, Jane (2000) “Ana Babaların Yapması ve Yapmaması Gerekenler”, HYB Yayıncılık, Ankarav

Tags:
 

* İzinler

  • Yeni konu açamazsınız.
  • Cevap yazamazsınız.
  • Eklenti gönderemezsiniz.
  • Mesajınızı düzenleyemezsiniz.



Related Topics

  Konu / Başlatan Yanıt Son İleti
5 Yanıt
6659 Gösterim
Son İleti 10 Şubat 2010, 17:04:22
Gönderen: naz81
0 Yanıt
905 Gösterim
Son İleti 28 Şubat 2009, 12:35:54
Gönderen: karadavut
2 Yanıt
3124 Gösterim
Son İleti 26 Haziran 2009, 09:15:49
Gönderen: SileNtStorM
1 Yanıt
8535 Gösterim
Son İleti 17 Haziran 2009, 23:34:07
Gönderen: __Mehmet__
1 Yanıt
9404 Gösterim
Son İleti 17 Haziran 2009, 23:35:03
Gönderen: __Mehmet__
5 Yanıt
7087 Gösterim
Son İleti 06 Temmuz 2010, 17:47:53
Gönderen: ophella85
2 Yanıt
5352 Gösterim
Son İleti 08 Şubat 2010, 09:43:03
Gönderen: exped
0 Yanıt
614 Gösterim
Son İleti 13 Ocak 2012, 20:07:36
Gönderen: halukgta
1 Yanıt
3769 Gösterim
Son İleti 19 Ocak 2013, 11:15:57
Gönderen: serzt
1 Yanıt
2331 Gösterim
Son İleti 18 Haziran 2012, 22:31:15
Gönderen: eltfox